Kent Bilgi Sistemi (KBS) & CBS / CAD-GIS Çözümü
Belediyenizin tüm mekânsal verisini tek platformda buluşturan web tabanlı KBS: mevcut CAD/GIS güncelleme, NetCAD/Esri geçişi ve imar-arşiv entegrasyonu — şartname hazırlığından canlıya geçişe.
Kamu ihalelerinde en sık tekrar eden belediye yazılım talebi tek bir cümlede özetlenir: "Mevcut CAD ve GIS yazılımlarının güncellenmesi, yeni yazılımların eklenmesi, yerinde destek ve web tabanlı kent bilgi sistemi kurulumu." Bu sayfa, tam da bu işi planlayan bilgi işlem ve imar müdürlükleri için; teknik şartname yazmadan önce bilmeniz gereken kapsamı, seçim kriterlerini ve süreci anlatır.
KBS çözümü neyi kapsar?
Kent Bilgi Sistemi, imar planlarından altyapı ağlarına, adres bilgisinden ruhsat geçmişine kadar tüm konumsal veriyi CBS (Coğrafi Bilgi Sistemi) tabanında birleştirir ve web üzerinden sorgulanabilir kılar. Tipik kapsam:
- Veri hazırlığı: Mevcut CAD/GIS (DWG/DXF, Shapefile, NetCAD) verilerinin denetimi, temizliği ve dijitalleştirme.
- Koordinat dönüşümü: Tüm katmanların ortak sisteme (ITRF-TM30) getirilmesi.
- Katman mimarisi: İmar, altyapı, ulaşım, adres ve sosyal donatı katmanlarının kurulması ve stillendirilmesi.
- Web sorgu arayüzü: Parsel/ada bazlı imar durumu, altyapı ve adres sorgulama; harita üzerinde ölçüm ve analiz.
- Entegrasyon: İmar-ruhsat, tahakkuk, UAVT adres ve e-Devlet servisleriyle çift yönlü bağlantı.
- Destek: Personel eğitimi, yerinde destek ve SLA’lı bakım.
Web tabanlı KBS neden öne çıkıyor?
Masaüstü lisansına bağlı klasik CAD/GIS kullanımı, veriyi birkaç uzmanın bilgisayarına hapseder. Web tabanlı KBS ise aynı doğrulanmış veriyi tüm birimlere ve — uygun katmanlarda — vatandaşa açar. İmar durumu sorgusu günler yerine dakikalara iner, saha ekipleri güncel katmanla çalışır, kararlar tek gerçek kaynaktan alınır.
NetCAD / Esri geçişi ve açık standartlar
Belediyelerin çoğunda NetCAD, ArcGIS gibi köklü platformlarda birikmiş değerli veri vardır. Bu veriyi kaybetmeden modernleştirmek mümkündür: açık standartlar (WMS, WFS, GeoPackage, GeoJSON) üzerinden veri taşınabilir, PostGIS tabanlı bir mimariye veya web sunum katmanına bağlanabilir. Kritik olan, sözleşmede veri sahipliğinin ve tam dışa aktarımın garanti altına alınmasıdır — bu, ileride tedarikçi değiştirme özgürlüğünüzü korur.
Teknik şartnamede dikkat edilecekler
- Koordinat sistemi ve projeksiyon (ITRF-TM30 / ilgili EPSG) açıkça belirtilmeli.
- Açık servis standartları (OGC WMS/WFS) zorunlu tutulmalı — kapalı format bağımlılığı engellenir.
- Veri tabanı (PostGIS / Oracle Spatial) ve yedekleme/felaket kurtarma hedefleri (RPO/RTO) tanımlanmalı.
- İmar, tahakkuk ve UAVT entegrasyonlarının protokolü (SOAP/REST) ve kapsamı yazılmalı.
- Veri sahipliği, kaynak veri dışa aktarımı ve sözleşme sonu devir maddeleri eklenmeli.
- Eğitim, yerinde destek ve SLA (yanıt/çözüm süreleri) net olmalı.
Pazar verisi: CBS yatırımları neden hızlanıyor?
Kent bilgi sistemi talebi Türkiye’ye özgü bir dalga değil, küresel bir eğilimin parçasıdır. Precedence Research (2025) verilerine göre küresel coğrafi bilgi sistemleri (GIS) pazarı 2025’te yaklaşık 11,6 milyar ABD doları büyüklüğüne ulaşmıştır ve 2035’e kadar 26,48 milyar dolara çıkması öngörülmektedir. Büyümenin motoru tam da belediyelerin gündemindeki başlıklardır: web tabanlı harita servisleri, açık veri standartları ve mekânsal verinin karar süreçlerine bağlanması. Türkiye tarafında ise çerçeveyi, kamu kurumlarının coğrafi veriyi ortak standartlarda üretip paylaşmasını düzenleyen Türkiye Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi (TUCBS) çizer. Bugün kurulan bir belediye KBS’sinin bu ulusal mimariyle konuşabilmesi, artık bir tercih değil planlama gereğidir.
Sektörden örnek (model analizi): TUCBS ATLAS ve Konya KBS
Kamuya açık iki gerçek uygulama, iyi kurgulanmış bir mekânsal veri altyapısının neye benzediğini gösterir. Birincisi, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı CBS Genel Müdürlüğü’nün ATLAS uygulamasıdır: kamu kurumları, yerel yönetimler ve üniversitelerce üretilen coğrafi veriler — idari sınırlar, ulaşım, çevre düzeni planları, ortofotolar — TUCBS entegrasyonuyla web üzerinden katman katman sunulur. İkincisi, Konya Büyükşehir Belediyesi’nin Kent Bilgi Sistemidir; imar ve şehir rehberi sorguları vatandaşın erişimine açık bir web arayüzünden yapılabilir. (Açık not: bunlar ilgili kurumların kamuya açık platformlarıdır; bizim projelerimiz değildir ve model analizi olarak aktarılmıştır.) İki örneğin ortak dersi şudur: değer, verinin toplanmasında değil; doğrulanmış katmanların standart servislerle birimlere ve vatandaşa açılmasında ortaya çıkar.
Temsili proje kapsamı
Aşağıdaki kapsam temsilidir; gerçekleşmiş bir müşteri projesi değil, tipik bir web tabanlı KBS kurulumunun planlama çerçevesidir. Süreler; ilçe ölçeğine, arşiv büyüklüğüne ve veri olgunluğuna göre değişir:
- Faz 1 — Veri envanteri ve olgunluk analizi (3-5 hafta): Mevcut CAD/GIS dosyalarının (DWG/DXF, Shapefile, NetCAD) denetimi, koordinat sistemi tutarlılık raporu, sayısallaştırılacak arşivin ölçülmesi ve katman mimarisi tasarımı.
- Faz 2 — Veri hazırlığı ve dönüşüm (6-10 hafta): Temizlik, topoloji düzeltme, ITRF-TM30 dönüşümü, PostGIS/veri tabanı kurulumu ve öncelikli katmanların (imar, adres, altyapı) yüklenmesi.
- Faz 3 — Web KBS ve entegrasyonlar (6-8 hafta): Harita sunum katmanı (WMS/WFS), parsel/ada bazlı imar durumu sorgusu, imar-ruhsat ve UAVT bağlantıları, yetkilendirme ve loglama.
- Faz 4 — Pilot, eğitim ve canlıya geçiş (3-4 hafta): Pilot müdürlükte doğrulama, personel eğitimi, vatandaş sorgu ekranının açılması ve SLA’lı destek düzeninin başlatılması.
Tipik toplam süre, kapsama göre 4-7 ay aralığındadır. Bütçe; katman sayısı, arşiv hacmi ve entegrasyon derinliğine bağlı olduğundan ancak envanter analizi sonrası anlamlı biçimde verilebilir.
Yapay zeka ile bir sonraki adım
KBS katmanları hazır olduğunda, uydu ve drone görüntüleri üzerinde yapay zeka ile ruhsatsız yapılaşma ve imar ihlali tespiti mümkün hale gelir. Bu ileri yeteneği AI imar / kaçak yapı tespiti çözümümüzde ele alıyoruz.
Belediyenizin mevcut CAD/GIS durumunu birlikte inceleyip, size özel bir KBS yol haritası ve şartname taslağı çıkaralım. Aşağıdaki formdan talebinizi iletmeniz yeterli.
Merak edilenler
Mevcut CAD/GIS yazılımımı güncellemek mi, sıfırdan web tabanlı KBS kurmak mı daha doğru?
İki senaryo da yaygındır. Mevcut NetCAD/Esri verileriniz güncel ve koordinat sistemi tutarlıysa, veriyi koruyup web tabanlı bir sunum/sorgu katmanı eklemek en ekonomik yoldur. Veriler eski, kopuk veya farklı projeksiyonlardaysa; sayısallaştırma + koordinat dönüşümü (ITRF-TM30) + yeni katman mimarisi ile daha sağlıklı bir temel kurulur. Karar, mevcut veri olgunluğunuzun analiziyle verilir.
KBS teknik şartnamesinde hangi maddeler mutlaka bulunmalı?
Açık standart desteği (WMS/WFS/GeoJSON), koordinat sistemi (ITRF-TM30 / EPSG kodu), veri tabanı (PostGIS/Oracle Spatial), imar-ruhsat-adres (UAVT) entegrasyonu, veri sahipliği ve dışa aktarım garantisi (vendor lock-in önlemi), yetkilendirme/loglama, eğitim ve SLA’lı bakım-destek. Belediyenize özel şartname taslağını birlikte hazırlıyoruz.
NetCAD veya Esri ArcGIS’ten başka bir platforma geçiş mümkün mü?
Evet. Açık standartlarla (Shapefile, GeoPackage, DWG/DXF, WFS) verinizi taşıyıp QGIS/GeoServer/PostGIS tabanlı açık kaynak bir yığına ya da başka bir ticari platforma geçiş yapılabilir. Kritik nokta, mülkiyet-imar geçmişinin ve katman ilişkilerinin kayıpsız aktarılmasıdır; migrasyon öncesi veri kalite denetimi şarttır.
KBS maliyetini hangi faktörler belirler?
Katman sayısı ve veri hacmi, sayısallaştırılacak arşivin büyüklüğü, entegrasyon sayısı (imar, tahakkuk, UAVT, e-Devlet), eş zamanlı kullanıcı sayısı ve SLA/bakım kapsamı. Sağlıklı bir bütçe için sabit bir liste fiyatı yerine, mevcut durum analizine dayalı kapsam çıkarımı öneririz.
Belediyemizin KBS’si TUCBS ile uyumlu olmak zorunda mı?
Türkiye Ulusal Coğrafi Bilgi Sistemi (TUCBS), kamu kurumlarının ürettiği coğrafi verinin ortak standartlarda paylaşılması için kurulan ulusal çerçevedir; hukuki dayanağı 49 sayılı Coğrafi Bilgi Sistemleri Hakkında Cumhurbaşkanlığı Kararnamesi’dir. Belediyeler bu ekosistemin hem veri üreticisi hem kullanıcısıdır. Pratik öneri şudur: KBS şartnamenizde veri modelinin TUCBS veri temalarıyla eşleşebilir olması ve OGC servisleriyle (WMS/WFS) paylaşım yeteneği açıkça istensin. Böylece bugün kurduğunuz sistem, ulusal platformlarla veri alışverişine hazır olur ve mükerrer veri üretiminin önüne geçilir.
KBS canlıya geçtikten sonra veri güncelliği nasıl korunur?
En sık yapılan hata, KBS’yi tek seferlik bir sayısallaştırma projesi olarak görmektir. Sürdürülebilirlik, güncellemenin iş süreçlerine gömülmesiyle sağlanır: ruhsat verildiğinde bina katmanı, numarataj işleminde adres katmanı, altyapı kazısında şebeke katmanı otomatik güncellenmelidir. Bunun için her katmana bir sorumlu birim atanır, veri giriş ekranları ilgili müdürlüğün mevcut iş akışına bağlanır ve yıllık ortofoto/saha doğrulama turlarıyla sapmalar ölçülür. Şartnameye veri güncelleme prosedürü ve kalite raporu maddesi eklemenizi öneririz.
Belediyenize özel yazılım geliştirelim.
Hazır paket değil — belediyenizin süreçlerine ve mevzuata özel. İhtiyacınızı yazın; ihtiyaç & mevzuat analizinden geliştirmeye tek elden değerlendirip 1 iş günü içinde dönelim. Kaynak kodu ve veri belediyede kalır.
Talep Oluştur