Yerel E-Ruhsat — yapı ruhsatı zincirinin tamamı, belediyenin kendi sunucusunda.
İmar durumundan iskana kadar sekiz işlem ailesini; başvuru, parsel, taraf, belge, teknik inceleme, görev, düzeltme, onay, resmî çıktı ve arşiv zincirini kaybetmeden yürütür. Dış bulut, dış telemetri ve dış dil modeli kullanmaz. Hazır bir paketi kiralamıyorsunuz — belediyenizin kendi kurulumunu alıyorsunuz.
Ürün hazır ve ilk belediye kurulumuna açıktır. Aşağıdaki "Şartnameye yazmadan önce" bölümünde henüz tamamlanmamış kalemler tek tek yazılıdır.
"E-ruhsat" iki ayrı işi anlatıyor. Hangisini arıyorsunuz?
Bu iki süreç Türkçede aynı kelimeyle anılıyor ve ihale şartnamelerinde de sık karışıyor. Aradığınız sistemin hangisi olduğunu baştan ayırmak, yanlış modülü satın almanın önündeki tek engel:
İşyeri açma ve çalışma ruhsatı
Sıhhi ve gayrisıhhi müesseseler, umuma açık istirahat ve eğlence yerleri, jeotermal ve doğal kaynaklar için verilen ruhsatlar. Bu süreç, İçişleri Bakanlığı'nın e-Belediye Bilgi Sistemi'ndeki Ruhsat modülünde karşılanıyor.
Yerel E-Ruhsat bu süreci kapsamaz.
Yapı ruhsatı ve eklentileri
İmar durumu, e-çap/kot-kesit, proje onayı, yeni ruhsat, tadilat, yenileme, güçlendirme, yapı kullanma izni (iskan), yıkım ve numarataj. 3194 sayılı İmar Kanunu'na dayanır; e-Belediye Bilgi Sistemi'nin ruhsat modülünün kapsamı dışındadır.
Yerel E-Ruhsat tam olarak bunu yapar.
Sekiz işlem ailesi, tek zincir
Her aile ayrı bir belge matrisi, onay zinciri ve süre takvimiyle çalışır — hepsi aynı başvuru, parsel, taraf, belge ve denetim kaydı omurgasının üstünde. Belediye isterse başvuru türü ve rol bazında bir tarafın (örneğin yapı denetim kuruluşunun) ön onayını, dosya belediyeye gönderilmeden önce alır.
E-imar durumu
Ada/parsel bazlı imar durumu başvurusu, düzenleme ve belge üretimi.
E-çap · kot-kesit
Çap ve kot-kesit taleplerinin başvuru, inceleme ve sonuç zinciri.
E-proje
Mimari ve mühendislik projelerinin yüklenmesi, disiplin bazlı incelenmesi.
Yeni yapı ruhsatı
Başvuru, taraflar, belge matrisi, teknik inceleme, onay zinciri, resmî çıktı.
Tadilat · yenileme · güçlendirme
Mevcut ruhsata bağlı değişiklik türleri ayrı işlem ailesi olarak.
E-iskan (yapı kullanma izni)
Vizeler, kontrol listeleri ve kısmi yapı kullanma izni (3194 md. 30).
Yıkım
Yıkım başvurusunun belge ve onay akışı.
Numarataj
Bina ve bağımsız bölüm numaralandırma başvuruları.
Zincirin devamı da üründe: verilen ruhsatın başlama ve bitirme süreleri izlenir (3194 md. 29), süre dolmadan personel ve yapı sahibi uyarılır; durdurma, yenileme, tamamlanma, hükümsüzlük ve iptal yetkili personelin dayanaklı kaydıyla işlenir. Sonuçlanmış dosyada hatalı düzenlenen belge, dört göz onaylı tashihle yeniden düzenlenir — eski belge silinmez, QR doğrulamasında tashih edildiği ve gerekçesi görünür. Aynı ada/parselde sonuçlanmamış ve çakışan türde bir başvuru varsa yeni başvuruda uyarı çıkar; başvuru engellenmez, hangi dosyanın geçerli olduğuna personel karar verir.
Modül listesi değil, sekiz mimari karar
Teklifleri karşılaştırırken modül adları birbirine benzer. Fark, ürünün nerede çalıştığı, verinin kimde durduğu ve kararı kimin verdiği gibi başlıklarda ortaya çıkıyor. Bu sekiz kalem, ürünün kayıtlı mimari karar defterinden (91 karar kaydı) çıkarıldı:
Belediyenin kendi sunucusunda, kapalı devre çalışır
Dış bulut, dış telemetri ve dış dil modeli kullanılmaz. Çekirdek süreçler (API ve worker) dış ağa hiç çıkmaz. Yalnız üç isteğe bağlı dış bağlantı vardır: belediyenin kendi sözleşmeli SMS sağlayıcısı, kendi e-posta sunucusu ve e-Devlet ile giriş açıksa e-Devlet Kapısı. Üçü de kapalıyken ürün dışarıya hiç bağlanmadan tam çalışır. Vatandaş portalı internete açılırken personel ekranları iç ağ ve VPN ile sınırlanabilir.
Verinizi sözleşme maddesi değil, ürünün kendisi geri verir
Belediye bütün verisini istediği an açık biçimde dışa aktarır: CSV, JSON, veri sözlüğü, denetim kaydı ve belge dosyaları birlikte. Dışa aktarım dört göz onayına bağlıdır. Tedarikçi değiştirme özgürlüğü, ihale şartnamesine yazılan bir taahhüt olmaktan çıkıp ekrandaki bir düğme hâline gelir.
Çizim ürünün içinde açılır; iki sürüm üst üste karşılaştırılır
PDF ve DXF çizimler dış servis olmadan, ürünün içinde açılır. İnceleyen personel çizim üzerinde mesafe ve alan ölçer (bilgi amaçlı, kayda geçmez), iki sürümü üst üste veya yan yana karşılaştırıp değişen bölgeleri görür; PDF karşılaştırmasında iki noktayla hizalama yapılabilir. Düzeltme kalemi çizimdeki yere bağlanır: başvuru sahibi tam olarak hangi noktanın düzeltileceğini görür ve yüklediği yeni sürümü aynı yerden karşılaştırır.
Beyan edilen TAKS/KAKS, imar durumuyla karşılaştırılır
Projede beyan edilen TAKS, KAKS, kat adedi, yükseklik ve bahçe mesafeleri, aynı parselde düzenlenmiş en son geçerli imar durumuyla karşılaştırılır. Sınır dışı ölçü uyarı olarak görünür; gönderim engellenmez, kararı inceleyen personel verir. Hangi ölçülerin karşılaştırıldığı ve başvuru sahibine ne gösterileceği belediyenin profil seçimidir.
Yapı denetim, şantiye şefi ve vekil, üründe birer taraf
Yapı denetim kuruluşunun ruhsata aykırı uygulama bildirimi (4708 md. 2/1-g) dosya üzerinden alınır; bildirimin süresinde yapılıp yapılmadığı bulgu olarak görünür ve ruhsatı takip eden personele süreli tespit görevi açılır. Şantiye şefinin istifası aynı gün dosya üzerinden alınır (ŞŞY md. 8/5), rol boşken bu bulgu olarak gösterilir. Vekâleten verilen karar kayıtta ve çıktıda ayırt edilir (657 md. 86). Mühürleme, yapı tatil kararı ve resmî tebligat personelin işlemidir — ürün bunların yerine geçmez.
Yapay zekâ hukuki karar vermez
OCR, kural motoru ve belge denetimleri bulgu üretir; onay, ret ve hukuki değerlendirme kararını her zaman yetkili personel verir. Ekranlardaki mevzuat bilgisi (83 konu, madde ve fıkrayla, uygulamanın içinde) "resmî karar veya hukuki görüş yerine geçmez" notuyla gelir ve değiştirilemez; belediye kendi uygulamasını profil ile "Belediyemizde" notu olarak ekler.
Kod değiştirmeden, sürümlü ve dört göz onaylı profil
Başvuru türleri, evrak kabul, belge matrisi, onay zinciri, görev dağıtımı, takvim ve süreler Belediye Profil Paketi ile tanımlanır. Her değişiklik açıklamalı, fark özetli ve dört göz onaylı bir profil sürümü olarak yayımlanır; taslak, test, onay ve yayın durumlarından geçer. Belediyeye özgü her kural için ayrı geliştirme ve yeni sürüm beklemek gerekmez.
e-Devlet girişinde T.C. kimlik numarası saklanmaz
Belediye Türksat protokolünü imzaladıysa vatandaş ve meslek mensubu girişi yalnız e-Devlet Kapısı'na bağlanır; ilk girişte hesap kendiliğinden açılır, ad-soyad nüfus kaydından gelir ve T.C. kimlik numarası kurum anahtarlı takma ada çevrilerek saklanmaz. Protokol yoksa veya kurulum kapalı devreyse e-posta ve parolayla kayıt kullanılır.
Henüz tamamlanmamış kalemler
Bu listeyi satın alma görüşmesinde değil, burada yayınlıyoruz. Bir e-ruhsat ihalesinde en pahalı sürpriz, şartnameye "var" diye yazılan bir entegrasyonun kurulumda çıkmaması. Aşağıdaki kalemler ürünün kendi durum kaydından alınmıştır ve kurulum planının parçasıdır:
- TAKBİS, EBYS ve e-PYS için çevrimiçi adaptör henüz yok; bu sistemlerin referansları personelce kaydedilir.
- Nitelikli e-imza Faz 1'dedir: imza iki adımlıdır (PDF'i indir, kendi programınla imzala, yükle) ve imza PDF'in içine gömülmez (PAdES yok) — imzalı dosya e-imza programıyla açılır. Sertifika iptal durumu (SİL/ÇİSDuP) denetlenmez. Gerçek Kamu SM sertifikası ve zaman damgasıyla deneme ilk kurulumda belediyenin personeliyle yapılır.
- MAKS bağlayıcısı gerçek NVİ servisine karşı denenmedi ve varsayılan olarak kapalıdır; kapalıyken bülten numarası elle girilir. Doğrudan sürücü, ilk protokollü belediyenin test ortamıyla yazılır.
- e-Devlet ile giriş gerçek e-Devlet Kapısı'na karşı denenmedi; erişim belediyenin Türksat protokolüyle açılır ve ardından test ortamında denenir.
- SMS ve e-posta bildirimi resmî tebligat değildir; UETS adaptörü yok. SMS sağlayıcıları gerçek hesapla değil, sağlayıcıların belgelenmiş API biçimine göre doğrulandı; ilk kurulumda belediyenin hesabıyla deneme SMS'i çalıştırılır.
- Ekran okuyucu (NVDA/VoiceOver) ile elle test yapılmadı; otomatik erişilebilirlik denetimi geçiyor. Erişilebilirlik beyanı kurulumda "Değerlendirilmedi" olarak yayımlanır, uygunluk durumunu belediyenin İnceleme Komisyonu belirler.
- Eski sistemden aktarım yalnız sonuçlanmış dosyaları alır; açık dosyaların aktarımı backlog'dadır. Gerçek bir eski sistem verisiyle deneme ilk kurulumda yapılır; paket dönüştürme kurulum hizmetidir.
- Görevler havuzdan, sırayla veya iş yüküne göre dağıtılır; mahalle/bölge veya pafta bazlı dağıtım henüz yok.
- Ürün genel belediye bilgi sistemi veya mali otomasyon değildir; TAKBİS ve MAKS gibi yetki gerektiren resmî sistemlerin yerine geçmez.
Buna karşılık çalışan ve test edilmiş olan kapsam, 213 satırlık bir uygulama durum kaydında kalem kalem izlenir; 60 birim ve 43 uçtan uca test dosyası bu kayda bağlıdır.
Anlatmayalım — bir ruhsat dosyasını baştan sona açalım
Demoyu eğitim kurulumu üzerinde yapıyoruz: başvurunun açılması, belge matrisi, çizim üzerinde düzeltme kalemi, iki sürüm karşılaştırması, onay zinciri, e-imzalı çıktı ve iskan vizeleri. İmar ve şehircilik müdürlüğünden en az bir personelin katılması, soruların ekranda yanıtlanmasını sağlıyor. Taahhüt yok.
Merak edilenler
İçişleri Bakanlığı'nın e-Belediye Bilgi Sistemi'nde ruhsat modülü varken neden ayrı bir e-ruhsat yazılımı gerekiyor?
Çünkü iki ayrı ruhsattan söz ediyoruz. e-Belediye Bilgi Sistemi'ndeki Ruhsat modülü işyeri açma ve çalışma ruhsatlarını — sıhhi ve gayrisıhhi müesseseler, umuma açık istirahat ve eğlence yerleri gibi — kapsar. Yerel E-Ruhsat ise 3194 sayılı İmar Kanunu kapsamındaki yapı ruhsatı zincirini yürütür: imar durumu, e-çap, proje onayı, yeni ruhsat, tadilat, yenileme, güçlendirme, yapı kullanma izni, yıkım ve numarataj. İki sistem birbirinin alternatifi değil; farklı süreçleri yönetir.
Yazılım bulutta mı çalışıyor, belediyenin kendi sunucusunda mı?
Belediyenin kendi sunucusunda. Dış bulut, dış telemetri ve dış dil modeli kullanılmaz; çekirdek süreçler dış ağa hiç çıkmaz. İsteğe bağlı üç dış bağlantı vardır (belediyenin SMS sağlayıcısı, e-posta sunucusu ve açıksa e-Devlet Kapısı) ve üçü de kapatılabilir — kapalı devre bir kurulumda ürün tam çalışır. Aynı kurulum, bir büyükşehir veya il özel idaresi kendi sunucusunda barındırırsa birden çok belediyeye hizmet verebilir; her belediye kendi kurum kimliğiyle açılan giriş sayfasını kullanır.
Verilerimiz bizde kalır mı? Tedarikçi değiştirmeye karar verirsek ne olur?
Veri belediyenin sunucusunda durur ve belediye istediği an bütününü açık biçimde dışa aktarır: CSV, JSON, veri sözlüğü, denetim kaydı ve belge dosyaları birlikte. Dışa aktarım dört göz onayına bağlıdır. Yani tedarikçi değiştirme özgürlüğü sözleşmede verilen bir söz değil, üründe çalışan bir işlevdir. Şartnamenize "sözleşme sonu veri devri" maddesini yine de yazın — ama bu üründe o madde zaten uygulanmış durumdadır.
E-imza ile verilen ruhsat nasıl çalışıyor, imza nerede duruyor?
Nitelikli e-imza şu an Faz 1'dedir ve iki adımlıdır: personel PDF'i indirir, kendi e-imza programıyla imzalar, imzalı dosyayı yükler. İmza PDF'in içine gömülmez (PAdES yok), bu yüzden PDF okuyucusu imzayı göstermez; imzalı dosya e-imza programıyla açılır ve doğrulanır. Sertifika iptal durumu denetlenmez; kartı kaybolan personelin sertifikası panelden kapatılır. Tek tıkla imzalama ve PDF içine gömülü imza bir sonraki fazdadır. İlk kurulumda belediyenizin bir personeli kendi kartıyla kayıt ve imza denemesi yapar.
Mevcut imar/ruhsat yazılımımızdaki eski dosyalar aktarılabilir mi?
Sonuçlanmış dosyalar ve süren ruhsatlar belgelenmiş bir aktarım paketiyle alınır; aktarılamayan her kayıt gerekçesiyle raporlanır. Aktarılan dosya arşiv kaydıdır: resmî çıktı ve bildirim üretmez, süre raporlarına girmez — ama ruhsatın süre takibi devam eder. Hâlâ açık olan dosyaların aktarımı şu an backlog'dadır. Gerçek bir eski sistem verisiyle (örneğin belediyenin önceki yazılımının ihracıyla) deneme ilk kurulumda yapılır ve paket dönüştürme kurulum hizmetinin parçasıdır.
Demo nasıl oluyor, ne kadar sürüyor?
Demoyu eğitim kurulumu üzerinde, gerçek işlem aileleriyle gösteriyoruz: bir yapı ruhsatı başvurusunun açılmasından e-imzalı belgeye ve iskan vizelerine kadar. İmar ve şehircilik müdürlüğünden en az bir personelin katılması, soruların ekranda yanıtlanmasını sağlıyor. Formu doldurun, uygun saati belirleyip 1 iş günü içinde dönelim. Taahhüt yok.