Sık sorulan sorular.

Belediyeler özel sektör işletmelerinden iki temel açıdan ayrılır: hesap verebilirlik düzeyi yüksektir (Sayıştay denetimi, İçişleri Bakanlığı denetimi, bilgi edinme ve CİMER başvuruları) ve hizmet sunumu mevzuata bağlıdır; başvurular yasal süreler içinde sonuçlandırılmalıdır. Bu iki gerçeklik, yazılım altyapısını "isteğe bağlı verimlilik aracı" değil, "yasal yükümlülük taşıyıcısı" yapar. Otomasyon yalnız kâğıt azaltmak değildir; yasal süreleri tutturmak, denetim hatalarını önlemek ve vatandaş memnuniyetini artırmak için yapısal bir zorunluluktur.

Belediye Yazılımları rehberinde 22 ana modül ayrıntılı işlenir: Mali Yönetim Sistemi, Emlak ve İmar, Kent Bilgi Sistemi (KBS/CBS), İtfaiye Yönetimi, Zabıta Otomasyonu, Mezarlık Yönetimi, Nikah İşlemleri, Su ve Kanalizasyon, Personel Yönetimi, Park ve Bahçe, Veteriner Hizmetler, Çevre Yönetimi, Sosyal Yardım, Meclis Karar Yönetimi, Encümen ve Yazı İşleri, E-Belediye (Hemşehri) Portalı, E-Devlet Entegrasyonu, KBS Vatandaş Servisleri, Akıllı Şehir Çözümleri, Sayıştay Denetim Hazırlık, KVKK Kamu Sektör Uyum ve Bilgi Güvenliği. Yapı ruhsatı zinciri (imar durumu, proje onayı, yapı ruhsatı, yapı kullanma izni) için Yazılım Koçu'nun geliştirdiği Yerel E-Ruhsat ayrıca /urun/e-ruhsat sayfasında anlatılır.

Belediye yazılımları merkezi kamu sistemleriyle veri alışverişi yapar. Başlıcaları: e-Devlet Kapısı (vatandaş girişi ve hizmet sunumu; belediyenin Türksat ile yaptığı protokol kapsamında), MERNİS/KPS (Nüfus ve Vatandaşlık İşleri Genel Müdürlüğü ile yapılan protokolle Kimlik Paylaşımı Sistemi üzerinden), UAVT/MAKS (NVİGM'nin adres sistemleri; adres bileşenlerindeki değişiklikler belediyece en geç 10 iş günü içinde işlenir), TAKBİS/MEGSİS (Tapu ve Kadastro Genel Müdürlüğü protokolüne bağlı), MERSİS (Ticaret Bakanlığı merkezi sicil kaydı), EKAP (Kamu İhale Kurumu), KAYS (kalkınma ajansı destekleri), SOYBİS / Bütünleşik Sosyal Yardım Bilgi Sistemi, VERBİS ve USOM. Servis türü ve kimlik doğrulama yöntemi her sistemde ilgili kurumun protokolü ve teknik dokümanıyla belirlenir. Pratik sonuç: her merkezi servise erişim ayrı protokol ve yetkilendirme gerektirir; bu süreç proje takviminde ayrıca planlanmalıdır.

Belediye yazılım projelerinin süresine dair yayımlanmış bir sektör ölçümü yoktur; süre, kapsamla birlikte belirlenir. Süreyi belirleyen başlıca etkenler: ihale takvimi (4734 sayılı Kanun'daki ilan, teklif ve itiraz süreleri), veri göçü (geçmiş yılların tahakkuk, tahsilat ve sicil kayıtlarının doğrulanarak aktarımı; mali ve emlak modüllerinde en kritik faz), merkezi servis protokolleri (e-Devlet Kapısı, KPS, MAKS, TAKBİS), kent bilgi sisteminde saha verisinin toplanması, akıllı şehir projelerinde donanım tedariki ve geçiş yöntemi (faz faz geçiş, tüm modülleri tek seferde değiştirmekten daha düşük risk taşır). Belediyeye özel bir projenin kapsamı ve süresi, ücretsiz keşif görüşmesinin ardından yazılı kapsam önerisinde netleşir.

Sayıştay denetimi mahalli idareler için en kritik dış denetim mekanizmasıdır. Yazılım altyapısının denetimi etkileyen unsurları: karar bütünlüğü (meclis ve encümen kararlarının dijital ve e-imzalı versiyonlarının eşleşmesi, ilan ve askı süreleri, kararların mülki amire gönderim takibi — 5393 sayılı Kanun md. 23), harcama belgesi (her ödeme emrinin destekleyici belgesinin dijital arşivde tek tıkla ulaşılabilir olması), ön mali kontrol kayıtları, bütçe gerçekleşme (analitik kod düzeyinde tahmin-gerçekleşme karşılaştırması) ve stok-demirbaş (taşınır kayıt sistemi, sayım tutanakları). Çözüm için EBYS + e-imza + zaman damgası entegrasyonu ve otomatik dosya bütünlük raporu önerilir.

KVKK uyumunda belediyelerin farkı işleme şartındadır: belediye işlemlerinin çoğu açık rızaya değil, KVKK md. 5/2-a (kanunlarda açıkça öngörülmesi) ve md. 5/2-ç (veri sorumlusunun hukuki yükümlülüğünü yerine getirmesi) şartlarına dayanır; açık rıza yalnız başka bir şart yoksa aranır. KVKK'da GDPR'daki "kamu görevi" karşılığı ayrı bir işleme şartı yoktur. Aydınlatma yükümlülüğü (md. 10) ve VERBİS kaydı her durumda geçerlidir. Yazılım altyapısının desteklemesi gerekenler: kişisel veri envanterinin otomatik üretimi (modül başına işlenen veri kategorileri, hukuki şart, saklama süresi), saklama süresi dolan kayıtların otomatik silme/anonimleştirme akışı, online ilgili kişi başvuru formu ve en geç 30 günlük cevap süresinin takibi (md. 13), ihlal müdahale planı (Kurul'a en geç 72 saat içinde bildirim; Kurul'un 2019/10 sayılı kararı).

Belediye projelerinde tedarikçi değişiminin kolay olması, yasal değişikliklere hızlı uyum ve uzun yaşam döngüsü kritik kalite gereksinimleridir. Önerilen kararlar: modüler mimari (her modül bağımsız çalışabilir, ayrı şema, REST arayüz), API-first yaklaşım, sözleşme bazlı veri çıkışı (yasal saklama sonrası belediye verisinin CSV+JSON+PDF olarak tam ihracının sözleşmede güvence altına alınması — vendor lock-in ciddi bütçe riskidir), açık standartlar (OpenAPI, OGC standartları, ISO 19115, TS 13298), 2019/12 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi'ne uygun barındırma (kamu verisi kurumun kendi sistemlerinde veya kurum kontrolündeki yerli sağlayıcıda; nüfus, sağlık ve iletişim gibi kritik veriler yurt içinde) ve RPO/RTO hedefleri sözleşmede tanımlanmış, ayrı lokasyonda tutulan ve düzenli test edilen yedekleme.

Belediye yazılım alımı kamu ihale mevzuatına tabidir: 4734 sayılı Kamu İhale Kanunu (açık ihale, belli istekliler arasında ihale, pazarlık usulü, doğrudan temin ve çerçeve anlaşma; hangi yolun kullanılabileceği tutar ve koşullara göre Kanun'da belirlenir) ve 4735 sayılı Kamu İhale Sözleşmeleri Kanunu (ifa, gecikme cezası, fesih, teminat). İhale ilanı, doküman ve elektronik teklif süreçleri EKAP üzerinden yürür. 4734 md. 11 gereği ihale konusu işin danışmanlık hizmetini yapan firma o işin ihalesine katılamaz. Teknik şartname modül modül kapsam, entegrasyon protokol gereksinimleri, SLA tanımı, KVKK maddesi, eğitim-bakım taahhüdü ve kaynak kod-veri sahipliği maddelerini içermelidir. 2019/12 sayılı Cumhurbaşkanlığı Genelgesi kamu verisinin bulutta saklanması ve kritik verinin yurt içinde tutulmasına ilişkin kurallar getirir; genel bir yerli ya da açık kaynak yazılım alım tercihi getirmez.

İçişleri Bakanlığı Türkiye Mülki İdare Bölümleri Envanteri'ne göre Türkiye'de 1.402 belediye vardır: 30 büyükşehir, 51 il, 519 büyükşehir ilçe, 403 ilçe ve 399 belde belediyesi. Büyükşehir olmayan 51 ilde ayrıca il özel idaresi bulunur; il özel idaresi belediye değildir, ancak belediye ve mücavir alan sınırları dışında imar ve yapı ruhsatı işlerini yürütür. Pazarın toplam parasal büyüklüğüne dair yayımlanmış resmî bir istatistik bulunmamaktadır; bu alandaki her rakam ancak tahmin niteliğindedir ve doğrulanmış veri olarak sunulamaz. Sektörü belirleyen yapısal etkenler: Sayıştay denetimi, KVKK uyumu, 2019/12 Genelgesi'nin bilgi güvenliği tedbirleri, İçişleri Bakanlığı e-Belediye Bilgi Sistemi'nin mali çekirdeği standartlaştırması ve vatandaşın dijital hizmet beklentisi.

Belediye Yazılımları, Yazılım Koçu'nun kamu sektörüne odaklanan uzmanlık koludur. Yazılım Koçu belediyelere hazır paket lisanslamak yerine özel geliştirme yapar; kaynak kodu teslimini ve veri sahipliğini sözleşmeyle taahhüt eder. Hizmetler: Yerel E-Ruhsat (yapı ruhsatı zinciri için belediyenin kendi sunucusuna kurulan ürün; /urun/e-ruhsat), belediyeye özel geliştirme (sağlıklı mevcut sistemler korunur ve üzerine entegrasyon kurulur; kopuk sistemlerde kontrollü veri göçü), yapay zekâ destekli denetim (kamera ve uydu görüntüsünden kaçak yapı ve zabıta ihlali adaylarının işaretlenmesi; karar personelde kalır) ve ücretsiz, taahhütsüz keşif görüşmesinin ardından yazılı kapsam önerisi. 4734 sayılı Kanun md. 11 gereği aynı iş için şartname danışmanlığı ve yüklenicilik birlikte üstlenilemez. Çalışma Şeffaflığı Sözleşmesi (ÇŞS) kamu projelerine uyarlanmıştır: Sprint Notu (haftalık), Karar Günlüğü (karar alındıkça), Etki Panosu (aylık).